GHB is een van de gevaarlijkste verslavingen die er bestaat, niet omdat de roes zo intens is, maar omdat het lichaam zich zo snel aanpast. Mensen die dagelijks GHB gebruiken, bouwen binnen enkele weken een fysieke afhankelijkheid op waarbij stoppen zonder medische begeleiding levensgevaarlijk kan zijn. Dat maakt GHB-verslaving anders dan vrijwel elke andere verslaving: enerzijds de urgentie om te stoppen, anderzijds de gevaren van zelfstandig stoppen.

GHB werkt ontspannend en vermindert remming. In het begin geeft het een gevoel van euforie en verbondenheid en verdwijnt spanning moeiteloos naar de achtergrond. Maar al snel treedt gewenning op en heeft het lichaam behoefte aan een steeds hogere dosering. Ook de intervallen worden korter en voor veel gebruikers draait het gebruik al snel niet meer om het gevoel dat GHB geeft, maar om het voorkomen van onthoudingsverschijnselen.

Hoe herken je een GHB-verslaving?

GHB-verslaving is herkenbaar aan de constante behoefte om onthoudingsverschijnselen te voorkomen waardoor de verslaafde wordt geleid. Signalen voor zowel de gebruiker als mensen in de omgeving:

• Gebruik meerdere keren per dag, zelfs ’s nachts om onthoudingsklachten voor te blijven
• Sterk wisselende stemmingen: ontspannen en euforisch na gebruik, angst, trillen of zweten als de onthouding te lang duurt
• Plotselinge bewusteloosheid of wegrakingen, ook in sociale situaties
• Toenemende geheimzinnigheid over het gebruik en de hoeveelheden
• Sociaal en professioneel functioneren gaat zichtbaar achteruit
• Pogingen om te minderen die steeds mislukken door de lichamelijke afhankelijkheid

Hoe ontstaat een GHB-verslaving?

GHB werkt op het GABA-systeem, het systeem dat in de hersenen verantwoordelijk is voor remming en ontspanning. Bij regelmatig gebruik past het brein zich aan door de eigen GABA-activiteit terug te schroeven: het lichaam compenseert op basis van de voortdurende aanwezigheid van GHB. Dat is het moment waarop fysieke afhankelijkheid ontstaat.

Het verraderlijke is hoe snel dat proces gaat. Bij sommige middelen duurt het maanden voordat er sprake is van lichamelijke afhankelijkheid. Bij GHB kan dat bij dagelijks gebruik al binnen enkele weken het geval zijn. De gebruiker merkt het vaak pas als stoppen niet meer lukt of als de eerste onthoudingsverschijnselen zich aandienen.

GHB-verslaving ontwikkelt zich bovendien vaak in situaties die aanvankelijk weinig alarmerend voelen: gebruik in de avonduren om te ontspannen, om sociale angst te dempen of om beter te kunnen slapen. De stap van recreatief gebruik naar dagelijkse afhankelijkheid is bij GHB kleiner dan bij andere verdovende middelen.

Waarom zoeken mensen hulp bij GHB-verslaving?

Veel mensen met een GHB-verslaving weten al geruime tijd dat ze hulp nodig hebben, maar de drempel om die stap te zetten is hoog. De angst voor onthoudingsklachten speelt daarin een grote rol: mensen die de eerste tekenen van ontwenning hebben ervaren, weten hoe hevig deze zijn en vermijden dat gevoel koste wat kost. Paradoxaal genoeg houdt die angst het gebruik in stand.

Soms is het een medisch incident dat de beslissing versnelt, soms zijn het naasten die ingrijpen. In andere gevallen is het pure uitputting: het constant voorkomen van onthoudingsverschijnselen, het regelen van GHB en het verbergen van het gebruik vreet energie op een manier die op den duur niet vol te houden is. Hulp zoeken is dan nog de enige uitweg.

Verwante verslavingen

GHB-verslaving deelt met heroïneverslaving de noodzaak van medisch begeleide detox en de snelheid waarmee lichamelijke afhankelijkheid ontstaat. De werking op het zenuwstelsel vertoont daarnaast overeenkomsten met alcoholverslaving: beide beïnvloeden het GABA-systeem en beide kennen een onthoudingssyndroom waarbij de risico’s van abrupt stoppen ernstig zijn.

GHB-verslaving in de omgeving

Voor naasten is GHB-verslaving een van de meest heftige verslavingen om van dichtbij mee te maken. De plotselinge bewusteloosheid die GHB kan veroorzaken, maakt elke dag onvoorspelbaar. Partners en familieleden leven vaak op de toppen van hun tenen, altijd alert op signalen dat de dosering mogelijk mis is gegaan.

Wat de situatie extra zwaar maakt, is dat mensen met een GHB-verslaving het gebruik vaak lang succesvol verbergen. De periodes tussen gebruik kunnen normaal lijken, waardoor de omgeving het patroon pas herkent als de afhankelijkheid al ver gevorderd is. Als je je zorgen maakt over iemand in je omgeving, is snel handelen bij GHB meer dan bij de meeste andere verslavingen van direct belang.

Na het stoppen

Herstel van een GHB-verslaving begint met een veilige, medisch begeleide detox. Dat is de eerste en meest acute fase. Wat daarna komt, is een proces van lichamelijk en psychologisch herstel dat tijd vraagt.

Het GABA-systeem heeft na langdurig GHB-gebruik tijd nodig om zich te herstellen. Slaap, rust en het vermogen om te ontspannen komen geleidelijk terug, maar de eerste weken en maanden kunnen emotioneel zwaar zijn. Angst en slaapproblemen zijn in die periode normaal en tijdelijk.

Wat in de nazorgfase centraal staat, is begrijpen welk doel het GHB-gebruik vervulde en wat er nodig is om dat op een andere manier in te vullen. Dat is het verschil tussen stoppen en herstellen.

De eerste stap bij GHB-verslaving

Bij GHB-verslaving telt elke dag. Niet om druk te zetten, maar omdat de lichamelijke risico’s van voortgezet gebruik reëel zijn. Een gesprek met Change My Life is vrijblijvend en vertrouwelijk. We kijken samen naar wat er speelt en wat een veilige eerste stap voor jou is.